W Wielkiej Brytanii osoby, które nie mogą pozwolić sobie na wynajem mieszkania w cenie rynkowej, np. z powodu niskich zarobków, mogą wnioskować o przyznanie council housing. To tanie mieszkania socjalne wynajmowane przez lokalny samorząd czy spółdzielnie mieszkaniowe w ramach wsparcia dla osób i rodzin w potrzebie.
Rosnące koszty utrzymania w UK sprawiają, że pojawia się coraz więcej zainteresowanych tym rozwiązaniem, co niestety wydłuża listy oczekujących. Z tego powodu poza pytaniami o to, jak i kto może się ubiegać o mieszkanie z councilu w Anglii, częste są również te dotyczące czasu oczekiwania oraz możliwości przyspieszenia całego procesu. To właśnie na nich skupimy się w tym artykule, uwzględniając najnowsze zasady na 2026 rok.
Jak dostać mieszkanie socjalne w Anglii?
Wniosek o przyznanie mieszkania komunalnego
Szczegóły tego, jak dostać mieszkanie socjalne będą różnić się w zależności od wielu czynników, w tym miejsca zamieszkania, ponieważ dokładne zasady i wymagania ustalane są przez lokalny samorząd.
- Przed złożeniem wniosku warto dokładnie sprawdzić jakie warunki należy spełnić. W tym celu wystarczy wejść na stronę internetową właściwego local council. Tam znajdziemy nie tylko obowiązujące zasady, ale też wykaz niezbędnych dokumentów, np. dokument ze zdjęciem, paski wypłat, wyciągi bankowe, akty urodzenia.
Ponieważ council housing ma na celu przede wszystkim wspieranie osób, których nie stać na mieszkanie bez pomocy, najczęściej konieczne jest przedstawienie dokumentów potwierdzających niskie dochody lub brak oszczędności. W przypadku obcokrajowców niezbędne jest także posiadanie statusu imigracyjnego uprawniającego do ubiegania się o mieszkanie (settled status). Innym bardzo częstym wymogiem jest posiadanie tzw. local connection, czyli powiązania z danym miejscem – może oznaczać to, że wnioskujący mieszkał na danym obszarze przez wymagany czas, pracował lub ma tam rodzinę. Niestety w 2025 roku niektóre gminy zaostrzyły wymogi local connection, wydłużając wymagany okres zamieszkania np. z 6 miesięcy do 2 lat. Jednocześnie wprowadzono kluczowy wyjątek dla osób w najtrudniejszej sytuacji: od lipca 2025 roku osoby uciekające przed przemocą domową oraz młodzi ludzie (poniżej 25 lat) opuszczający system opieki (care leavers) mogą aplikować o mieszkanie socjalne w każdej gminie w Anglii, niezależnie od wcześniejszego miejsca zamieszkania.
Obecnie w większości przypadków można złożyć wniosek online. Wypełniając go, należy zadbać o podanie wszystkich wymaganych informacji dotyczących swojej aktualnej sytuacji i dołączenie niezbędnych dokumentów. To m.in.:
- potwierdzenie tożsamości (dokument ze zdjęciem, np. prawo jazdy, paszport) i adresu (rachunek za media lub wyciąg bankowy).
- wykazanie dochodu (zarówno zarobki, jak i pobierane zasiłki) i oszczędności,
- w przypadku chorób przewlekłych lub niepełnosprawności — dokumenty potwierdzające stan zdrowia lub prawo do zasiłku,
- historia zatrudnienia i miejsc zamieszkania w ostatnich latach,
- w przypadku obcokrajowców dokumenty potwierdzające prawo pobytu w Wielkiej Brytanii,
- akty urodzenia dzieci.
Lista oczekujących
Trzeba zdawać sobie sprawę z tego, że pozytywne rozpatrzenie wniosku nie oznacza jeszcze otrzymania mieszkania socjalnego, a jedynie dopisanie do listy oczekujących. W zależności od liczby chętnych i dostępności lokali czas oczekiwania może trwać kilka miesięcy, 5 lat, a nawet dłużej.
Kolejną istotną kwestią jest to, że szybkie zgłoszenie nie gwarantuje lepszego miejsca na liście oczekujących – każdy wniosek oceniany jest pod kątem potrzeb wnioskującego. Local council używaja systemu priorytetów (tzw. „Bands”), aby ocenić, jak pilna jest Twoja sytuacja.
System ten zazwyczaj wygląda podobnie:
- Band A: 300+ punktów – najwyższy priorytet. Obejmuje osoby w kryzysie bezdomności, z poważnymi problemami zdrowotnymi lub samotne matki z dziećmi.
- Band B: 150-299 punktów – wysoki priorytet. Osoby w złych warunkach mieszkaniowych, przeludnionych itp.
- Band C: 50-149 punktów – średni priorytet.
- Band D: 1-49 punktów – niski priorytet. Osoby kwalifikujące się, ale bez pilnej potrzeby. W praktyce szanse na mieszkanie z councilu w tej grupie są bardzo małe.
Kto może ubiegać się o mieszkanie socjalne w UK?
Wniosek o przyznanie mieszkania komunalnego złożyć może osoba, która ma 18 lub więcej lat (w niektórych przypadkach 16 lub więcej) i spełnia zasady określone przez dany local council. Konieczne jest też wykazanie, że Wielka Brytania jest stałym miejscem zamieszkania wnioskującego – dotyczy to również osób posiadających brytyjskie obywatelstwo, które przeprowadziły się do UK w ciągu ostatnich dwóch lat przed wnioskowaniem o mieszkanie socjalne.
Czy trzeba mieć obywatelstwo brytyjskie, by dostać mieszkanie komunalne w UK?
Dla Polaków mieszkających w Wielkiej Brytanii istotne jest również to, czy do uzyskania mieszkania komunalnego w Anglii niezbędne jest posiadanie brytyjskiego obywatelstwa. Tutaj mamy dobrą wiadomość — nie ma takiego wymogu. Niezbędny jest jednak status imigracyjny uprawniający do tego, by ubiegać się o council house, czyli status settled w ramach EU Settlement Scheme lub prawo stałego pobytu na terenie UK.
Od stycznia 2025 roku rząd wprowadził bardzo korzystną zmianę – osoby posiadające pre-settled status automatycznie otrzymają settled status, gdy tylko spełnią wymogi pobytowe. Nie trzeba już składać kolejnego wniosku. Nadal istnieje też możliwość składania późnych wniosków (late applications), jeśli masz uzasadniony powód opóźnienia, a członkowie rodzin wciąż mogą dołączać do uprawnionych sponsorów w UK.
Ile czeka się na mieszkanie socjalne w UK?
Niestety zapotrzebowanie na mieszkania komunalne znacznie przewyższa ich dostępność, co sprawia, że nawet osoby, które ze względu na swoją sytuację życiową mogą liczyć na przyznanie lokalu w pierwszej kolejności, często muszą pogodzić się z dość długim czekaniem.
Najnowsze dane na 2025 rok pokazują dramatyczne pogorszenie sytuacji mieszkaniowej. W całej Anglii na listach oczekujących na mieszkanie znajduje się 1,33 miliona gospodarstw domowych, a aż 172 420 dzieci żyje w tymczasowych lokalach.
Podobnie jak zasady ubiegania się o mieszkanie socjalne, tak i długość całego procesu – od złożenia wniosku do uzyskania oferty – może znacznie różnić się w zależności od miejsca zamieszkania. Tam, gdzie listy oczekujących są szczególnie długie, chętni muszą czekać po 5 lat lub nawet dłużej. W regionach, gdzie takie lokale cieszą mniejszym zainteresowaniem, może to trwać znacznie krócej, a różnice te najlepiej widać na poniższych przykładach:
- Londyn: W niektórych gminach sytuacja jest dramatyczna. Czas oczekiwania na mieszkanie rodzinne (3+ sypialnie) może przekraczać… 100 lat. Przykłady to Westminster (107 lat), Enfield (105 lat) czy Merton (102 lata). W Wandsworth osoby w Band C lub D mają „bardzo małą szansę” na otrzymanie lokalu.
- Inne regiony: Poza stolicą bywa lepiej, ale to wciąż długi proces. Przykładowo w Oldham średni czas oczekiwania to 6-12 miesięcy. W Folkestone-Hythe na mieszkanie 1-pokojowe czeka się średnio 52 tygodnie, ale na 4-pokojowe już 142 tygodnie.
Czy jest szansa na poprawę? Nowy program SAHP i standardy Decent Homes
W obliczu tego kryzysu rząd ogłosił w czerwcu 2025 roku nowy, 10-letni program Social and Affordable Homes Programme (SAHP). Na ten cel przeznaczono 39 miliardów funtów. Cel? Dostarczenie około 300 000 nowych domów w ciągu dekady, z czego co najmniej 180 000 ma być przeznaczone na wynajem socjalny. Sam Londyn ma otrzymać na ten cel 11,7 miliarda funtów.
Dodatkowo od lipca do września 2025 roku trwały konsultacje nad nowym standardem Decent Homes Standard. Ma on na celu poprawę jakości istniejących mieszkań socjalnych, wymagając m.in. oceny energetycznej na poziomie C lub wyżej do 2030 roku, eliminacji problemów z wilgocią i pleśnią oraz poprawy komfortu cieplnego i podstawowego bezpieczeństwa. Obecnie konsultacje społeczne zostały zakończone. Zbierane i analizowane są wyniki, na podstawie których będą formułowane nowe zasady.
Jak szybciej dostać mieszkanie socjalne w UK?
Nie ma sposobu na ominięcie kolejki, ale istnieją metody, które dają możliwość skrócenia czasu oczekiwania lub przynajmniej zwiększają szansę na szybsze otrzymanie mieszkania z councilu.
- Zadbaj o to, by poprawnie złożyć wniosek. Im szybciej złożysz wniosek i dostarczysz wszystkie potrzebne dokumenty, tym szybciej zostanie on rozpatrzony i znajdziesz się na liście oczekujących. Niewłaściwie wypełniony wniosek może też zostać odrzucony. Jeśli konieczne będzie poprawienie wniosku lub złożenie go od nowa, cały proces znacznie się wydłuży.
- Dokładnie przedstaw swoją sytuację. Każdy wniosek o mieszkanie komunalne oceniany jest pod kątem realnych potrzeb mieszkaniowych – na tej podstawie określany jest jego priorytet. Zadbanie o podanie wszystkich istotnych informacji o swojej sytuacji (np. stan zdrowia, zagrożenie bezdomnością, przemocą, przeludnienie lub zły stan aktualnego miejsca zamieszkania) może więc pomóc zyskać wyższe miejsce na liście.
- Na bieżąco aktualizuj podane informacje. W przypadku jakichkolwiek zmian istotnych dla złożonego wniosku (np. ciąża, zmiana stanu zdrowia, utrata lub nowe źródło dochodu itd.) należy niezwłocznie poinformować o tym fakcie local council. Po pierwsze dlatego, że takie zmiany mogą wpłynąć na miejsce na liście. Po drugie i jeszcze ważniejsze – w przypadku braku zgłoszenia może zostać to uznane za oszustwo i skończyć się odebraniem przyznanego lokalu.
- Złóż wniosek w innym miejscu. Każda osoba może znajdować się jednocześnie na więcej niż jednej liście. Jeśli jest to więc możliwe, warto złożyć wniosek o mieszkanie socjalne w kilku miejscach. Dzięki temu można znacznie zwiększyć swoje szanse – szczególnie jeśli w pobliżu są miejscowości, które mają krótsze listy oczekujących i nie wymagają posiadania local connection.
- Nie oczekuj idealnego mieszkania. Potrzeby mieszkaniowe wnioskującego są brane pod uwagę przy przydzielaniu lokali (np. liczba sypialni), warto jednak zachować pewną elastyczności i nie oczekiwać mieszkania z councilu, które w 100% spełni oczekiwania. Trzeba też pamiętać, że odrzucenie oferty może skutkować obniżeniem miejsca na liście oczekujących lub nawet tymczasowym usunięciem z niej w przypadku, gdy będzie się to powtarzać.
Ile trzeba zarabiać, żeby dostać mieszkanie socjalne w Anglii?
Górna granica rocznego dochodu, jaki można osiągać, aby ubiegać się o mieszkanie komunalne, określana jest przez local council. Wiele osób pyta, czy trzeba zarabiać (np. mieć umowę o pracę), aby kwalifikować się. To również zależy od councilu, który ocenia całą sytuację finansową, w tym zasiłki. Kwota ta może więc różnić się w zależności od miejsca zamieszkania, a także od rodzaju poszukiwanego mieszkania.
Zmiana zasad Right to Buy (wykupu mieszkań komunalnych). Co musisz wiedzieć w 2026?
Jeśli jesteś już najemcą lub myślisz o przyszłości, musisz wiedzieć, że w lipcu 2025 roku rząd zapowiedział znaczące ograniczenia w programie Right to Buy (prawo do wykupu mieszkania komunalnego).
Najważniejsze planowane zmiany w procesie wykupu mieszkania socjalnego to:
- Dłuższy okres kwalifikacyjny: Aby móc ubiegać się o wykup, będziesz musiał być najemcą społecznym przez 10 lat (wcześniej wystarczyły 3 lata).
- Wyłączenie nowych budynków: Nowo wybudowane mieszkania socjalne będą wyłączone z programu Right to Buy na 35 lat.
- Mniejsze dodatki (discounts): Początkowy dodatek (zniżka na wykup) spadnie drastycznie z 35-50% do zaledwie 5%, a maksymalny dodatek wyniesie 15%.
- Dłuższy okres zwrotu: Jeśli sprzedasz dom kupiony w ramach Right to Buy, okres zwrotu dodatku zostanie wydłużony z 5 do 10 lat.
Niestety nie wiadomo dokładnie kiedy plany zostaną wdrożone. Najprawdopodobniej może to być 2026 rok lub później.
Gdy w końcu uda Ci się dostać mieszkanie z councilu, pamiętaj, że council ubezpiecza tylko mury budynku. Opłaty za mieszkanie socjalne nie zawierają ochrony Twoich rzeczy (mebli, sprzętów, ubrań) – to Twoja odpowiedzialność. Warto o tym pomyśleć – sprawdź w PolPlan ofertę ubezpieczenia mienia ruchomego w Wielkiej Brytanii! Więcej informacji znajdziesz również w naszym artykule – Czy ubezpieczenie mienia ruchomego jest Ci potrzebne?
Źródła: gov.uk, citizensadvice.org, bbc.com, selectmove.co.uk