Dostałeś punkty karne w UK (penalty points) i nie wiesz, co teraz? A może po prostu chcesz zrozumieć, czym brytyjski system punktów karnych różni się od tego w Polsce, zanim zetkniesz się z nim osobiście? Dobrze trafiłeś. W tym artykule wyjaśnimy najważniejsze kwestie, w tym ile punktów grozi za najczęstsze wykroczenia, jak długo pozostają na prawie jazdy, jak sprawdzić swoje punkty oraz – co ważne dla Twojego portfela – jak wpływają na cenę ubezpieczenia samochodu.
Czym są punkty karne w UK i jak działa system?
Tak jak w Polsce, punkty karne w UK przyznawane są za wykroczenia drogowe i wpisywane do prawa jazdy (driving licence). Punkty nie są już jednak nanoszone bezpośrednio na sam dokument (jak miało to miejsce w starym papierowym prawie jazdy), ale gromadzone w elektronicznym rekordzie kierowcy. Rejestr prowadzi agencja DVLA (Driver and Vehicle Licensing Agency).
Liczba punktów karnych za dane przewinienie zależy od jego wagi. Za drobne wykroczenie sąd lub policja mogą przyznać od 1 punktu, za poważne – nawet do 11. Co ważne, punkty zdobyte jeszcze na tymczasowym prawie jazdy (provisional licence) przechodzą na pełne prawo jazdy po zdaniu egzaminu. System obejmuje kierowców w Anglii, Szkocji i Walii; w Irlandii Północnej obowiązują osobne przepisy.
Warto rozróżnić dwa pojęcia: endorsable i non-endorsable offences. Endorsement to wpis do prawa jazdy o wykroczeniu drogowym, któremu towarzyszy przyznanie penalty points. Non-endorsable offences to wykroczenia, które nie skutkują punktami karnymi.
Ile punktów karnych grozi za najczęstsze wykroczenia na drodze?
Każde wykroczenie na drodze w UK objęte wpisem do prawa jazdy z punktami karnymi (endorsable offence) ma swój kod i określone widełki punktowe (od 1 do 11 w zależności od wagi przewinienia). Zebranie co najmniej 12 punktów w ciągu 3 lat skutkuje zakazem jazdy. W poniższej tabeli przedstawiamy możliwe do otrzymania punkty karne za przykładowe wykroczenia.
Do punktów karnych w UK niemal zawsze dochodzi grzywna. W przypadku przekroczenia prędkości minimalny mandat to £100 i 3 punkty, ale jeśli sprawa trafi do sądu, grzywna może wynieść do £1 000 (a na autostradzie do £2 500). Prowadzenie bez ważnego OC to mandat £300 i 6 punktów, a przy skierowaniu do sądu – grzywna bez górnego limitu i możliwy zakaz jazdy.
- Ważne! Jeśli zostaniesz skazany za wykroczenie drogowe (np. jazda po alkoholu, narkotykach), sąd może zasądzić zakaz prowadzenia pojazdów niezależnie od liczby punktów karnych na Twoim koncie.
Jak długo punkty karne pozostają na koncie kierowcy?
Każdy kierowca, który zebrał już jakieś punkty karne, chce wiedzieć, jak długo pozostaną na jego koncie. W UK obowiązują dwa okresy: 4 lub 11 lat w zależności od wykroczenia – wpisane do Twojego rekordu punkty zostają tam przez cały ten czas; nie mogą zostać usunięte wcześniej.
Punkty karne pozostają na koncie kierowcy:
- 4 lata od daty wykroczenia – dla większości przewinień (nadmierna prędkość, korzystanie z telefonu za kierownicą, nieostrożna jazda, brak OC).
- 11 lat od daty skazania – za jazdę pod wpływem alkoholu lub narkotyków oraz spowodowanie śmierci przez nieostrożną jazdę pod wpływem alkoholu lub narkotyków i w przypadku braku próbki do badania poziomu alkoholu.
Tu należy wyjaśnić różnicę pomiędzy pozostawaniem punktów na koncie kierowców a ich wpływem na ryzyko zakazu prowadzenia. Punkty widnieją w rekordzie przez pełne 4 lub 11 lat, ale do tak zwanego totting up – czyli sumowania prowadzącego do zakazu jazdy po zebraniu 12 punktów karnych – są wliczane tylko przez pierwsze 3 lata.
Co się dzieje przy 12 punktach karnych w UK?
Uzbieranie 12 lub więcej punktów karnych w ciągu 3 lat to próg, po którym kierowca może otrzymać sądowy zakaz prowadzenia pojazdów (disqualification). Sprawa rozstrzygana jest w Magistrates’ Court, a o długości zakazu decyduje sędzia po rozpatrzeniu Twojej sytuacji. Jeśli zakaz trwa co najmniej 56 dni, należy złożyć wniosek o nowe prawo jazdy przed powrotem na drogę.
Zakaz prowadzenia pojazdów może trwać:
- 6 miesięcy – w przypadku uzbierania 12 punktów karnych po raz pierwszy w ciągu 3 lat;
- 12 miesięcy – w przypadku drugiego zakazu w ciągu 3 lat;
- 2 lata – w przypadku trzeciego zakazu w ciągu 3 lat.
Istnieje furtka zwana „exceptional hardship”. Kierowca może argumentować przed sądem, że zakaz spowoduje wyjątkowo dotkliwe skutki. Warto jednak mieć na uwadze, że sądy stosują to rozwiązanie jedynie w naprawdę wyjątkowych i uzasadnionych sytuacjach – nawet ryzyko utraty pracy na skutek braku prawa jazdy nie zawsze wystarcza, by uniknąć zakazu.
Osobne, znacznie surowsze zasady dotyczą nowych kierowców. Jeśli taki kierowca zbierze 6 punktów w ciągu 2 lat od zdania egzaminu, DVLA unieważnia jego prawo jazdy. W takim przypadku do powrotu za kierownicę konieczne jest ponowne wyrobienie tymczasowego prawa jazdy i zdanie egzaminu teoretycznego oraz praktycznego.
- Ważne! Prawo jazdy w UK można stracić nie tylko za punkty. DVLA może cofnąć uprawnienia również ze względów medycznych – gdy stan zdrowia kierowcy zagraża bezpieczeństwu na drodze.
Jak sprawdzić swoje punkty karne na prawie jazdy?
Najprościej skorzystać z bezpłatnej usługi rządowej „View or share your driving licence information” na stronie gov.uk. Nie potrzebujesz do tego zakładania konta, wystarczy że podasz:
- numer prawa jazdy (driving licence number),
- numer National Insurance (NIN),
- kod pocztowy ze swojego prawa jazdy.
Po zalogowaniu zobaczysz aktualne wpisy (endorsements), pojazdy, jakie możesz prowadzić i ważność uprawnień. Możesz też wygenerować kod udostępniania (check code), który możesz przekazać na przykład pracodawcy albo w wypożyczalni aut – jest ważny 21 dni.
Jak punkty karne wpływają na ubezpieczenie samochodu w UK?
Punkty karne to dla ubezpieczyciela sygnał podwyższonego ryzyka, a wyższe ryzyko oznacza wyższą składkę. Kierowcy, którzy zbierają dużo punktów karnych lub mają w swojej historii zakazy jazdy, muszą liczyć się nie tylko z większymi kosztami polisy, ale też z ograniczonym wyborem. Część firm może w takiej sytuacji zaproponować mniejszy zakres ochrony lub w ogóle odmówić ubezpieczenia.
Nie możesz przy tym ukrywać punktów karnych przed ubezpieczycielem w celu uzyskania niższej ceny – podanie nieprawdziwych informacji przy zawieraniu umowy może skutkować odmową wypłaty odszkodowania lub zerwaniem umowy. Wykupując nową polisę, musisz więc zgłosić punkty karne i wyroki za wykroczenia drogowe. W zależności od warunków ubezpieczenia ubezpieczyciel może wymagać również zgłaszania na bieżąco wszystkich punktów w trakcie trwania umowy.
Dokładny wpływ punktów na cenę ubezpieczenia uzależniony jest od indywidualnej oceny ubezpieczyciela, dlatego nie da się wskazać konkretnych liczb. Skala podwyżki zależy przede wszystkim od rodzaju wykroczenia, a także od tego, jak często zbierasz punkty.
Szukasz ubezpieczenia samochodu w UK? Wybierz Pol-Plan!
Punkty na prawie jazdy nie muszą oznaczać, że przepłacisz za polisę. Zespół Pol-Plan to doświadczeni, polskojęzyczni specjaliści ds. ubezpieczeń w UK, którzy pomogą Ci znaleźć ofertę dopasowaną do Twojej sytuacji i budżetu. Zapraszamy do kontaktu!
Najczęściej zadawane pytania o punkty karne w Wielkiej Brytanii
Czy punkty karne znikają z prawa jazdy automatycznie?
Wykroczenia i punkty karne widnieją w prawie jazdy przez 4 lub 11 lat. Po upływie tego czasu DVLA automatycznie usunie wpis z systemu.
Czy muszę zgłosić punkty ubezpieczycielowi od razu, czy dopiero przy odnowieniu polisy?
Punkty karne deklarujesz przy zawieraniu lub odnawianiu polisy, ale wiele umów wymaga też poinformowania ubezpieczyciela o zmianie okoliczności w czasie trwania ubezpieczenia. Sprawdź warunki swojej polisy – jeśli nakazują zgłaszać punkty na bieżąco, nie czekaj do odnowienia.
Co się stanie, jeśli zataję punkty karne przed ubezpieczycielem w UK?
Zatajenie punktów karnych lub wyroku może unieważnić polisę. W praktyce konsekwencje mogą prowadzić do odmowy wypłaty odszkodowania po szkodzie, a nawet do zarzutu prowadzenia bez ważnego ubezpieczenia. Płacenie nieco wyższej składki jest zdecydowanie bezpieczniejsze niż ryzyko, że w kluczowym momencie zostaniesz bez ochrony.
Źródła: GOV.UK, sentencingcouncil.org.uk